Gerçekleştirilen Deneyler
Su İçeriğinin Belirlenmesi (Etüvde Kurutma Yöntemi)
Geoteknik etütler kapsamında, laboratuvarda etüvde kurutmak suretiyle zemin deney numunelerinin su içeriğinin belirlenmesi için kullanılır. Su içeriği, doğal zeminlerin sınıflandırılmasında yardımcı bir parametre olarak ve yeniden sıkıştırılmış zeminlerde bir kontrol ölçütü olarak gerekli bir parametredir.
Birim Hacim Kütlenin Belirlenmesi (Doğrusal Ölçüm Yöntemi)
Geoteknik etütler kapsamında, zeminlerin birim hacim kütlesinin laboratuvarda belirlenmesi için uygulanır. Doğrusal ölçüm yöntemi, düzenli şekle sahip deney numunelerinin birim hacim kütlesinin belirlenmesi için uygundur. Deney numuneleri, dikdörtgen prizma veya dairesel enkesitli silindir şeklindedir.
Birim Hacim Kütlenin Belirlenmesi (Sıvıya Daldırma Yöntemi)
Geoteknik etütler kapsamında, zeminlerin birim hacim kütlesinin laboratuvarda belirlenmesi için uygulanır. Sıvıya daldırma yöntemi, doğal veya sıkıştırılmış deney numunelerinin havadaki kütlesinin ve sıvı içerisindeki görünen kütlesinin ölçülmesiyle birim hacim kütlesinin belirlenmesi esasına dayanır.
Tane Yoğunluğunun Belirlenmesi (Sıvı Piknometresi Yöntemi)
Geoteknik etütler kapsamında zeminlerin tane yoğunluğunun laboratuvarda belirlenmesi için uygulanır. Tane büyüklüğü yaklaşık 4 mm'den küçük olan zemin tiplerine veya bu koşulu yerine getirecek şekilde kırılmış zeminlere uygulanır. İri taneli zeminler için büyük piknometreler kullanılır.
Tane Büyüklüğü Dağılımının Belirlenmesi (Eleme Yöntemi)
Geoteknik araştırmalar kapsamında eleme veya çökeltme ya da bunların her ikisi kullanılarak bir zemin numunesinin tane büyüklüğü dağılımının laboratuvar ortamında belirlenmesi için geçerlidir. Tane büyüklüğü dağılımı, zeminin en önemli fiziksel özelliklerinden biridir.
Tane Büyüklüğü Dağılımının Belirlenmesi (Hidrometre Yöntemi)
Geoteknik araştırmalar kapsamında eleme veya çökeltme ya da bunların her ikisi kullanılarak bir zemin numunesinin tane büyüklüğü dağılımının laboratuvar ortamında belirlenmesi için geçerlidir. İnce taneli ve karışık zeminler, genellikle zeminlerin bileşimine bağlı olarak eleme ve çökeltmenin birleşimiyle test edilir.
Çifte Hidrometre Deneyi
Standart hidrometre deneyi ile numunenin tane büyüklüğü dağılımının belirlenmesi ile birlikte, aynı malzemeden hazırlanmış ikinci numune üzerinde mekanik mikser ve kimyasal ayrıştırıcı kullanılmadan hidrometre deneyi yapılır. 0.005 mm'den küçük tanelerin oranlanmasıyla dispersiyon yüzdesi bulunur.
Tek Yönlü Konsolidasyon Özelliklerinin Tayini (Karekök Zaman ve log Zaman Yöntemi)
Zeminlerin sıkışma, şişme ve konsolidasyon özelliklerinin belirlenmesini kapsar. Önkonsolidasyon basıncı, Cc, Cr gibi oturma ve kabarma katsayıları, permeabilite, oturma zaman hesabı için t90 ve t50 katsayıları, ikincil sıkışma hızı ve şişme özellikleri elde edilebilir.
Zeminlerin Çökme Potansiyelinin Ölçümü
Dogal su içeriğinde gerçekleşen gerilme artısı sırasında, zeminin su içeriğinin ani değişimi ile oluşabilecek hızlı çökmenin boyutunun belirlenmesi amacı ile yapılmaktadır.
Serbest (Tek Eksenli) Basınç Dayanımının Tayini
Bu deney metodu örselenmemiş, yeniden sıkıştırılmış, yeniden kalıplandırılmış, yeniden yapılandırılmış homojen suya doygun numunelerin sıkışma yükü altında tek eksenli basınç dayanımlarının belirlenmesini açıklar. Zeminin drenajsız kayma basınç dayanımını bulmak için kullanılır.
Kayma Direncinin Üç Eksenli Hücrede Tayini (UU Tipi)
Bu deney metodu konsolidasyonsuz-drenajsız üç eksenli sıkışma deneylerinin yöntemlerini anlatır. Silindirik numune drenajsız şartlar altında izotropik gerilmeye maruz bırakılır ve aynı şartlar altında kesilir. Drenajsız ve konsolidasyonsuz yükleme şartlarında kayma dayanımı ve gerilme – deformasyon ilişkisi belirlenir.
Konsolidasyonlu Drenajsız Üç Eksenli Basınç Deneyi (CU Tipi)
Suya doygun veya doyurulmuş, örselenmemiş veya sıkıştırılmış kohezyonlu bir zemin numunesinin kayma dayanımının, üç eksenli kesme cihazında, hücre basıncının belirli bir değerde tutulması, konsolide edilmesi ve ardından efektif konsolidasyon basıncı altında drenajsız kayma dayanımının ölçümü ile ilgilidir.
Konsolidasyonlu Drenajlı Üç Eksenli Basınç Deneyi (CD Tipi)
Suya doygun veya doyurulmuş, örselenmemiş veya sıkıştırılmış kohezyonlu bir zemin numunesinin kayma dayanımının, üç eksenli kesme cihazında drenajlı kayma dayanımının ölçümü ile ilgilidir. Deney sırasında numunenin boşluklarında bulunan suyun basınç oluşturmadan drenajı sağlanmaktadır. Numuneden drene olan suyun ölçümlenmesi hacimsel değişim büretleri ile yapılmaktadır.
Kayma Direncinin Kesme Kutusu İle Tayini
Bu deney metodu, sabit düşey gerilme altındaki zeminin kayma direncinin belirlenmesinin gereklerini açıklar. Genelde kohezyonsuz bir zeminden alınan üç veya daha fazla benzer numune, üç veya daha fazla farklı düşey basınçlar altında kesilir. Bunun sonucunda zeminin kayma dayanımı parametreleri belirlenir.
Doğrudan Kesme Deneyi (Konsolidasyonlu-Drenajlı, CD Tipi)
Kohezyonlu ve kohezyonsuz zeminlerin doğrudan kesme kutusu içerisinde konsolidasyonlu ve drenajlı şartlarda kesilmesi ile kayma direnci parametrelerinin (kohezyon ve içsel sürtünme açısı) belirlenmesini sağlar.
Doğrudan Kesme Deneyi (Rezidüel Mukavemet Ölçümlü)
Bu deney iri ve ince daneli zeminlerin örselenmemiş veya sıkıştırılmış numunelerinde, en büyük, yumuşamış ve kalıntı kayma direnç parametrelerinin, numunelerin önceden belirli yatay bir düzlem boyunca kesilmesi suretiyle ölçümüne dairdir. Buradan gelen sonuçlarla zeminin göçme doğrusu çizilir ve efektif gerilme parametreleri c ve ø ile kalıntı parametreler c' ve ø' bulunur.
Sabit Seviyeli Permeabilite Deneyi
Bu deney ile iri daneli kohezyonsuz zeminlerin geçirgenlik katsayısı bulunur.
Düşen Seviyeli Permeabilite Deneyi
Bu deney ile örselenmiş veya örselenmemiş ince ve orta daneli kohezyonlu zeminlerin geçirgenlik katsayısı bulunur.
Likit Limit Tayini — Tek Nokta Yöntemi
Likit limit, zeminin plastik durumdan likit duruma geçtiği su içeriğidir. Bu deney metodu, Casagrande (çarpmalı) cihazı kullanılarak tek bir ölçüm noktasından likit limitin hızlıca hesaplanmasını sağlar.
Likit Limit Tayini — Dört Nokta Yöntemi
Likit limit, zeminin plastik durumdan likit duruma geçtiği su içeriğidir.
Likit Limit Tayini — Yarı Logaritmik Grafik
Likit limit, zeminin plastik durumdan likit duruma geçtiği su içeriğidir. Akış eğrisinin yarı logaritmik grafik üzerinde çizilmesiyle belirlenir.
Plastik Limitin Tayini
Plastik limit, plastik davranmasını kaybettiği andaki su içeriğidir.
İğne Deliği Deneyi (Pinhole Test)
İğne deliği deneyi, örselenmiş (sıkıştırılmış) veya örselenmemiş deney numunesine açılan küçük delikten akım geçen killi zeminlerin dispersif özelliğinin belirlendiği, doğrudan, fiziksel ve nitelik (büyüklük) deneyidir.
Dağılma Deneyi (Crumb Test)
Dağılma deneyi, örselenmiş (sıkıştırılmış) veya örselenmemiş deney numunesinin dispersif özellikte olup olmadığının belirlendiği, görsel nitelik deneyidir.
Şişme Yüzdesinin Tayini
Bu deney ile örselenmiş veya örselenmemiş bir zemin numunesinin suya boğulduktan sonraki tek yönlü şişme – oturma yüzdesi bulunur.
Şişme Basıncının Tayini
Bu deney ile örselenmiş veya örselenmemiş bir zemin numunesinin suya boğulduktan sonraki tek yönlü şişmenin olmaması için uygulanması gereken basınç bulunur.
Kuru Birim Ağırlık - Su İçeriği Bağıntısı (Standart Proktor)
Bu deney, belirli bir metotla sıkıştırılmış bir zeminde, en büyük kuru birim hacim ağırlığı veren su muhtevasının bulunması ile ilgilidir. Bu deneyde 305 mm'den serbestçe düşen 2,5 kg'lık tokmağın sağladığı standart mekanik kuvvet kullanılmaktadır.
Zeminlerde En Küçük (Gevşek) Birim Ağırlık Belirlenmesi
Bu deney ayrık daneli kohezyonsuz zemin örneklerinin gevşek birim hacim ağırlığının dolayısıyla da maksimum boşluk oranının bulunması amacıyla yapılmaktadır.
Zeminlerde En Büyük (Sıkı) Birim Ağırlık Belirlenmesi
Bu deney ayrık daneli kohezyonsuz zemin örneklerinin sıkı birim hacim ağırlığının dolayısıyla da minimum boşluk oranının bulunması amacıyla yapılmaktadır.
Kaliforniya Taşıma Oranı Tayini (CBR - Kuru)
Bu deney, alanı belirli olan pistonun belirlenmiş bir hızda zemine itilmesiyle elde edilen yük – penetrasyon bağıntısını kullanarak taşıma oranının bulunmasıyla ilgilidir. Deney daha çok ulaşım platformu olarak kullanılan demiryolu ve havaalanı taban ve alt temel gerecinin sıkıştırılmış numunelerinde uygulanır.
Kaliforniya Taşıma Oranı Tayini (CBR - Yaş)
Bu deney, alanı belirli olan pistonun belirlenmiş bir hızda zemine itilmesiyle elde edilen yük – penetrasyon bağıntısını kullanarak taşıma oranının bulunmasıyla ilgilidir. Deney daha çok ulaşım platformu olarak kullanılan demiryolu ve havaalanı taban ve alt temel gerecinin sıkıştırılmış numunelerinde uygulanır.
Zemin Sınıflaması (Gözlemsel Yöntem)
Zeminlerin genel tanım ve tarifi uzman personel tarafından anında (arazide) malzeme ve kütle özelliklerinin her birini göz ve el ile muayene teknikleri kullanarak tespitine yönelik esnek sistem esasına dayanır.
Zemin Sınıflaması (Laboratuvar Deneylerine Göre)
Laboratuvar sınıflandırma deney sonuçlarına bağlı olarak zemin numuneleri tanımlanır.